knowlage

Zakazane premie?

dodany: 2012-02-29     przez : Zbigniew Okoń

Jedną z podstawowych form marketingu towarów i usług są tzw. promocje sprzedaży. Przyznawanie nabywcom różnego rodzaju premii (upominków), rabatów, organizowanie konkursów z nagrodami czy loterii promocyjnych służy wspomaganiu wprowadzania nowych produktów na rynek, budowaniu lojalności klientów, czy krótkoterminowemu stymulowaniu sprzedaży. Rzekomym nadużyciom w tego rodzaju akcjach zapobiegać ma art. 17a ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wprowadzony nowelizacją z 5.7.2002 r. w ramach dawno już zapomnianego programu rządowego „przedsiębiorczość, rozwój, praca”.

Przepis ten wziął się z nieco naiwnych wyobrażeń o działalności promocyjnej. W literaturze prawniczej z lat 1990 tych można było przeczytać, że jeżeli świadczenie bezpłatne (czyli premia dodawana do tego, co kupujemy) będzie miało nieproporcjonalnie wysoką wartość w stosunku do ceny kupowanego towaru lub usługi, istnieje prawdopodobieństwo, że konsument skorzysta z oferty wyłącznie w celu otrzymania upominku. Innymi słowy – jeżeli dodamy różowego misia do kompletnie nieatrakcyjnego i drogiego produktu, to ludzie to kupią, bo zapatrzą się w misia. Można zapytać co w tym złego? Odpowiedź jest naprawdę trudna, zwłaszcza jeżeli uwzględnić, że dyrektywami ochrony konsumenta w UE powinniśmy wszelkich ocen dokonywać z punktu widzenia tzw. konsumenta świadomego, rozumiejącego co się do niego mówi i umiejącego korzystać z informacji.

Rząd premiera Millera był jednak innego zdania. W wyniku nowelizacji zakazano sprzedaży konsumentom towarów lub usług połączonej z „przyznaniem wszystkim albo niektórym nabywcom towarów lub usług nieodpłatnej premii, w postaci towarów lub usług odmiennych od stanowiących przedmiot sprzedaży”. Zezwolono jedynie na przyznawanie premii o niewielkiej wartości, próbek towarów, wygranych w loteriach lub konkursach, oraz takich które nie są „odmienne od przedmiotu sprzedaży”.

Przepis ten – jak rzadko kiedy – nie zmienił absolutnie nic. Wynikało to przede wszystkim z tego, że ustawodawca przekombinował. Nie wiadomo co jest, a co nie jest ową premią „odmienną od przedmiotu sprzedaży”, a więc czy np. ładowarka samochodowa dodawana do laptopa jest już taką premią, bo stanowi inny rodzajowo towar, czy też może nie, bo zwiększa użyteczność produktu podstawowego. Wątpliwości można mnożyć. Np. jak najbardziej słuszne będzie pytanie, co to są premie o „niewielkiej wartości”. Czy wartość tę należy oceniać obiektywnie (tj. można dodawać tylko gadżety o wartości kilku zł), czy relatywnie do wartości towarów uprawniających do uzyskania premii?

Drugą okolicznością, która też miała znaczenie, było to, że jako naród lubimy prezenty. Wyobrażenia o niepożądanym wpływie akcji promocyjnych na uczciwość konkurencji pozostają tylko wyobrażeniami, a tego rodzaju forma marketingu inaczej niż kosztowne kampanie ATL jest dostępna dla wszystkich przedsiębiorców, również tych najmniejszych.

Art. 17a ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji to efekt nieudanego eksperymentu, który wreszcie powinien odejść w zapomnienie. Poza tym, ze przepis ten nie jest stosowany w praktyce, jest jeszcze jeden powód, dla którego należałoby go usunąć – sprzeczność z prawem wspólnotowym, a konkretnie z dyrektywą 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych stosowanych przez przedsiębiorców wobec konsumentów.
Dyrektywa oparta jest na zasadzie pełnej harmonizacji. Oznacza to, że – poza wyraźnie określonymi wyjątkami – nie dopuszcza odstępstw od przewidzianego w niej poziomu ochrony ani w dół, ani w górę. Nie przewiduje przy tym zakazu prowadzenia sprzedaży premiowej. Właśnie z tego względu w zapadłym w 2009 r. wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w połączonych sprawach C-261/07 i C-299/07 uznał za niezgodne z prawem wspólnotowym belgijskie ograniczenia odnoszące się do sprzedaży wiązanej. W 2010 r. w sprawie C‑540/08 podobnie zostały ocenione przepisy niemieckie, stanowiące pierwowzór dla art. 17a polskiej ustawy. Powodów dla dalszego utrzymywania tego przepisu nie ma i ustawodawca w końcu powinien zająć się jego usunięciem.

 

Kategorie:

  aktualności

  wiedza

  case studies

  inne


Skontaktuj się z nami


© copyright by motive 2022